فعالیت شبانه شپش
مقدمه
شپشها انگلهای ریز و بدون بال هستند که برای زنده ماندن حتماً باید از خون انسان تغذیه کنند. سه نوع اصلی شپش در انسان مشاهده میشود: شپش سر، شپش بدن و شپش ناحیه تناسلی. در میان انواع شپش، شپش سر بیشترین شیوع را دارد و رفتار آن، شامل الگوی فعالیت روزانه و شبانه، بیش از سایر انواع مورد توجه قرار گرفته است. بررسی عادات روز و شب شپش نهتنها از نظر زیستشناسی اهمیت دارد، بلکه شناخت این الگوها برای تشخیص، پیشگیری و درمان نیز نقشی اساسی ایفا میکند.
کارهای روزانه شپش
نظم زندگی شپش و چرخه فعالیتهای آن
شپشها مثل بقیه موجودات، نظم شبانهروزی مشخص و پیچیدهای در زندگیشان ندارند. آنها موجوداتی هستند که به میزبانشان وابستهاند و حرکت و جابهجاییشان مستقیماً به رفتار انسان مربوط میشود. اما، بعضی از عادتهای کلی در رفتار شپش در طول شب و روز دیده شده که میتواند به ما کمک کند تا چرخه زندگی آنها را بهتر بفهمیم. در طول یک شبانهروز، شپشها تقریباً ۷ تا ۱۰ بار از خون تغذیه میکنند. خون خوردن هر بار فقط چند دقیقه زمان میبرد، ولی تکرار این کار در شبانهروز، علائم آزاردهندهای مثل خارش به وجود میآورد. برخلاف باور عمومی، شپشها فقط شبها فعال نیستند. اما شبها چون خارش شدیدتر حس میشود، این باور شکل گرفته که فعالیتشان در شب بیشتر است.
شپش چه کارهایی میکند؟
چرا خارش در طول شب بیشتر احساس میشود؟
افرادی که شپش دارند، اغلب از زیاد بودن خارش در زمان خواب شکایت میکنند. این مسئله دلایل مختلفی دارد:
- کم شدن حواسپرتی: در روز، فرد مشغول فعالیتهای مختلف است و تمرکز ذهن کمتر روی خارش است. شبها که بدن و ذهن آرام میشود، حساسیت به تحریکات پوستی افزایش مییابد.
- افزایش جریان خون در پوست سر هنگام خواب: در حالت درازکش، خونرسانی به پوست سر بیشتر میشود و این میتواند تغذیهٔ شپش را آسانتر کند.
شپش در روز
- پاسخ ایمنی بدن: وقتی میخوابیم، برخی واکنشهای دفاعی و ترشح مواد شیمیایی التهابزا بیشتر میشود که همین باعث زیادتر شدن حس خارش میگردد.
- حرکت بیشتر شپشها در آرامش: شبها که فرد بیحرکت است، شپشها راحتتر روی مو حرکت میکنند و این جابهجایی در ریشه مو حس میشود.
پس، اگرچه شپشها ذاتاً شبزی نیستند، اما شرایط محیطی شبانه باعث میشود فعالیت آنها محسوستر به نظر برسد.
کارهایی که شپش در طول روز انجام میدهد
شپشها در روز هم فعال هستند. آنها برای ادامه زندگی باید در فواصل کوتاه خون بخورند، چون بدون غذا معمولاً بیشتر از ۴۸ ساعت زنده نمیمانند. کارهای روزانه حرکت کردن بین موها برای پیدا کردن جای خوب جهت خون خوردن، چسباندن تخمها به موها و پنهان شدن لای موها وقتی نور مستقیم میتابد یا سر سریع تکان میخورد. شپشها نسبت به نور مستقیم حساساند و تمایل دارند در بین موهای متراکمتر باقی بمانند. به همین دلیل معمولاً در پشت گوش، بالای گردن و نقاط گرم سر تجمع بیشتری دارند.
شپش در شب
کارهایی که شپش در طول شب انجام میدهد
در ساعات شب، بهویژه زمانی که فرد خوابیده است، چند عامل باعث تشدید فعالیت ظاهری شپشها میشود:
- ثابت ماندن دمای بدن میزبان: شپشها به دما حساس هستند، و دمای ثابت در زمان خواب شرایط خیلی خوبی برای آنها ایجاد میکند.
- هرچه انسان کمتر تکان بخورد، شپش میتواند راحتتر روی پوست جابهجا شده و تغذیه کند.
- بعضی تحقیقها نشان میدهد که شپشها در شب بیشتر برای غذا خوردن اقدام میکنند، هرچند این زیاد شدن خیلی به چشم نمیآید.
نکته مهم این است که شپشها بدون وجود میزبان نمیتوانند فعال بمانند. هر نوع حرکت یا تغذیه آنها کاملاً به انسان وابسته است. بنابراین، فعالیت شبانه آنها قسمتی از نیاز طبیعیشان به خون است و رفتار مستقل یا تغییر زیستی خاصی نیست.
رفتار شپش در هنگام تخمگذاری
شپش ماده روزانه حدود ۶ تا ۱۰ تخم میگذارد. این کار در شبانهروز با شدت یکسانی انجام میشود، اما چون میزبان شبها آرامتر است، احتمال بیشتری وجود دارد که شپش بدون دردسر تخمگذاری کند. هر تخم با یک ماده چسبناک به ساقه مو چسبانده میشود و فاصله آن از پوست سر، معمولاً نشان میدهد که شپش چه مدتی است که وجود دارد.
فعالیت شپش
کارهای شپش وقتی روی بدن میزبان نیست
شپشها در خارج از بدن فعالیت چندانی ندارند. آنها برای بقا به دمای حدود 30 درجه سانتیگراد رطوبت مناسب و خون نیاز دارند. بنابراین بیرون از بدن، چه در روز و چه در شب، سریعاً ضعیف و بیتحرک میشوند. پس، تصور زندگی فعال شپشها در محیط خانه یا روی بالش بیاساس است. حضور آنها در این مکانها معمولاً موقتی و بسیار محدود است.
کار شپش
موثرترین سم شپش
سم شپش سامیت یک محلول قدرتمند و مطمئن است که محیط را خیلی سریع و مؤثر از انواع شپش پاک میکند.
دیدگاهتان را بنویسید